Jaarverslag 2025

Grannies2GranniesFriesland

Het jaarverslag 2025 is zoals gebruikelijk weer behoorlijk lang. Gelukkig bestaat het voor een groot deel uit foto’s. En natuurlijk kunt u een keuze maken wat betreft de projecten die we in dit verslag bespreken, al naar gelang uw interesse.

Maar ik wil eerst even wat zeggen over de presidentsverkiezingen die op 15 januari gehouden zijn in Oeganda. Toen wij er waren in oktober/november was het land al volgehangen met verkiezingsborden, de meeste van de huidige president Museveni, die al meer dan 40 jaar aan de macht is. De enige serieuze tegenkandidaat was voormalig popster Bobi Wine. Deze is razend populair bij de jongeren in Oeganda en dat is verreweg de meerderheid. Het is dan ook volkomen ongeloofwaardig dat Museveni beweert dat hij de verkiezingen gewonnen heeft met 71,65 procent tegenover 24,72 procent voor Bobi Wine. Het internet was tijdens de verkiezingen afgesloten, zodat controle onmogelijk werd. Dat het niet tot grootschalige onlusten is gekomen komt vooral door de overal aanwezige politiemacht en het leger.

 Bobi Wine

Pefo Uganda:

Ik wilde het deze keer hebben over de staf van Pefo Uganda. Dit is de organisatie in Oeganda waarmee we samenwerken. De staf van Pefo Uganda afdeling Jinja, waar het project zich bevindt dat wij steunen, bestaat uit ongeveer 20 mensen, deels full time, deels part time. Naast de mensen die op het kantoor werken (Susan als coördinator, Judith voor onderwijs en Rehema voor de huisjes) zijn er de boekhouder plus assistente (Emma en een andere Susan) en werken er ook chauffeurs (Joseph en Charles), een bibliothecaris (Norman) plus assistent Emmanuel en drie leraren voor respectievelijk de timmer-, naai- en kappersopleiding. Daarnaast is er Teopista, die de zorg heeft voor het Lycklama rest home en Florence het kamermeisje. De boerderij is de verantwoordelijkheid van Richard. Hij zorgt samen met nog twee andere mensen voor de kippen, varkens, geiten en koeien. Ook is hij verantwoordelijk voor het tuinenproject, destijds gestart met behulp van het Nederlandse groenteveredelingsbedrijf RijkZwaan. Hulp krijgt hij op afroepbasis. Er is part time ook nog een schoonmaakster en iemand die de tuin rondom het Lycklama rest home onderhoudt. Justine, voormalig coördinator is nu adviseur geworden, hij begeleidt Susan, de huidige coördinator, maar is nog verantwoordelijk voor de externe contacten, fondswerving en de huisjes. Hij heeft nu een part time functie.

Het is altijd een worsteling om de salarissen van de staf te garanderen, ondanks het feit dat deze salarissen heel laag zijn. Toch is iedereen enorm gemotiveerd. Het is een genoegen om met deze mensen samen te werken. Het fijne voor ons is ook dat alle vaste lasten van het project, zoals personeelskosten, onderhoud gebouwen en wagens betaald worden door een stichting uit Canada, de Stephen Lewis Foundation, zodat al het geld dat wij inbrengen geheel besteed kan worden aan projecten voor de grannies en de kleinkinderen. De enige uitzondering hierop is een bedrag van 250 euro dat we voor elk huisje dat gebouwd gaat worden betalen, dit als bijdrage aan de salarissen van de staf. Wij vonden dit heel redelijk omdat er voor de huisjes veel werk verzet wordt door de staf, denk aan het optekenen van het levensverhaal, de rapportage, de follow up en de salariskosten voor de chauffeur die de materialen rondbrengt. Voor elk huisje moet hij zes keer rijden over vaak zeer moeilijk begaanbare wegen.

Belangrijke gebeurtenissen in 2025

  • Tijd voor MAX:

Een hoogtepunt was de uitzending van Tijd voor MAX op 25 februari die geheel gewijd was aan de situatie van ouderen in Oost Europa en in Oeganda. Wij waren daar gedurende de gehele uitzending te gast. Marijke en Ria zaten aan tafel samen met Jan Slagter, Martine van Os en Sybrand Niessen, de andere grannies zaten op de tribune. De uitzending heeft weer de nodige huisjes opgeleverd. Officieel is MAX gestopt met ons project, maar dit was nog een fantastische toegift. Weer heel veel dank hiervoor!!!!

  • Bezoek Justine Ojambo:

Op 29 maart kwam Justine Ojambo aan op Schiphol. Hoewel hij officieel geen coördinator meer is van het project is hij nog wel verantwoordelijk voor fondswerving. Gedurende zijn verblijf in Nederland hebben we verschillende oudere donateurs opgezocht in het zuiden van het land. Ook hebben we ontmoetingen gehad met verschillende donateurs in Friesland en een donateur in Groningen. We brachten met hem een bezoek aan het bestuur van Stichting de Waterlander. Tot onze grote vreugde kregen we daar te horen dat Pefo Uganda een nieuwe bus mocht kopen voor het vervoer van de kinderen van de bibliotheek! Een ander hoogtepunt, met name voor Justine, was het bezoek dat wij met hem brachten aan Robin van Persie, zijn grote held. Foppe de Haan die zijdelings betrokken is bij ons project, had dit geregeld! We kregen ook bezoek van twee mensen van de Odd Fellows die een cheque van 2000 euro overhandigden voor ons project.

 

  • Projectbezoek:

Op 10 oktober was het al weer zo ver: we vertrokken naar Oeganda voor ons jaarlijkse projectbezoek. In eerste instantie gingen vijf Friese grannies richting Jinja. Helaas moest Klaske na vier dagen al weer terug naar Nederland vanwege de situatie met haar man. Hij overleed een half uur na haar terugkomst…. Gelukkig was ze na twee weken alweer terug in Oeganda. Door heel hard te werken kon ze nog alle rapporten over de schoolkinderen afmaken. Op 24 oktober vertrok nog een groepje van zeven personen richting Oeganda. Deze groep bestond uit nog een Friese granny, twee echtgenoten en een aantal donateurs. U heeft allemaal een uitgebreid verslag van dit projectbezoek ontvangen, dus daar ga ik nu niet meer over uitweiden. Hoewel het een succesvolle reis was zijn we wel tot de conclusie gekomen dat zo’n bezoek een enorme belasting is voor de staf in Oeganda.

  • Omrop Fryslân:

Eind december kwam Johanna Brinkman langs in Tijnje om een interview met vier van ons af te nemen voor Omrop Fryslân. Dit zou zowel een item voor de radio als voor de televisie worden. Beide zijn begin januari 2026 uitgezonden. Het televisie item werd zelfs in een verkorte versie een aantal keren in het NOS journaal uitgezonden, in het regio nieuws dat na het landelijk nieuws kwam.

Ter gelegenheid van de drie kerstconcerten georganiseerd door Tetsje van der Kooi werden we op 20 december uitgenodigd voor het programma Op & út van Omrop Fryslân. Dit programma werd rechtstreeks uitgezonden. We kregen ruimschoots de tijd om ons verhaal over de grannies te vertellen.

  • Kerstconcerten:

Tetsje van der Kooi is een bekende sopraan in Friesland en ook wel daar buiten. Een paar jaar geleden kwam zij spontaan op bezoek op het project in Oeganda op een moment dat wij daar ook waren. Zij en haar partner Gert waren meteen onder de indruk van het project. Zij besloten daarom dit jaar drie kerstconcerten te geven, waarvan een gedeelte van de opbrengst ten goede zou komen aan ons project. Tetsje deed dit met een aantal muzikale vrienden.

Het waren prachtige concerten en ze hebben ook nog ruim een nieuw huisje opgeleverd. Dank jullie wel Tetsje en Gert!

Stand van zaken huisjes:

Het aantal huisjes dat wij in totaal gefinancierd hebben bedraagt nu  466. Een aantal waar wij, toen wij ruim 14 jaar geleden met dit project begonnen, nooit van hadden durven dromen. Voor een heel groot deel is dit te danken aan Omroep MAX, ik blijf dat benadrukken. Aan de uitzendingen van MAX Maakt Mogelijk hebben wij een paar heel trouwe donateurs overgehouden die nog steeds met enige regelmaat een huisje doneren. Al met al betekent het dat 466 Oegandese grannies en, uitgaande van gemiddeld 6 kleinkinderen per oma, ongeveer 2800 kinderen dankzij onze donateurs een veel beter leven hebben gekregen. We zijn hier onze donateurs enorm dankbaar voor. Maar er zijn nog veel meer grannies die dringend een huisje nodig hebben. Er zijn 1300 grannies aangesloten bij het project, allemaal leven ze in zeer armoedige omstandigheden.

Het verschil tussen een oud huisje en een nieuw huisje is enorm!

Jaarverslag onderwijs 2026

Het afgelopen jaar was een goed jaar voor de onderwijstak van Grannies2grannies Friesland. In totaal werden er 218 kleinkinderen gesponsord, ruim veertig meer dan in het jaar ervoor.

De 218 gesponsorde kinderen waren kleinkinderen van 73 verschillende grootmoeders.

De kleinkinderen gingen naar verschillende vormen van onderwijs.

  • Nursery School                                   4
  • Primary School                                   162
  • Secondary School                               32
  • Vakopleiding bij PEFO                        10
  • Vakopleiding op VMBO niveau          4
  • Vakopleiding op MBO niveau            8
  • Universiteit                                        2

We mogen ons gelukkig prijzen met ontzettend veel zeer betrokken sponsors die onderwijs een warm hart toedragen. Wij hebben ook dit jaar weer kunnen zien hoeveel onderwijs voor kinderen in Oeganda betekent. Zonder hulp van sponsors staan wij echter machteloos.

Het nut van de vakopleidingen wordt steeds duidelijker. De tien leerlingen die eind november hun vakopleiding bij PEFO met een examen afsloten, waren in december al in staat een zelfstandig inkomen te verwerven. Dit laatste is mede mogelijk gemaakt doordat de leerlingen als afscheidsgeschenk “tools” meekregen waarmee zij hun beroep kunnen uitoefenen. De naaisters kregen een naaimachine, de kapsters een volledige kappersuitrusting en de timmermannen kregen een goedgevulde gereedschapskist mee naar huis. Dit alles voor slechts € 100,- per leerling, maar van het grootste belang voor de kleinkinderen.

Links Sharifa met de nieuwe naaimachine en rechts Mwajuma met de kappersbenodigdheden

De staf van PEFO in Oeganda heeft ook dit jaar weer uitstekend werk geleverd voor de gesponsorde kleinkinderen. De samenwerking tussen Judith Akello en Grannies2grannies Friesland verloopt soepel. De deskundigheid van de staf is groot.

Er is het afgelopen jaar ook geïnvesteerd in ‘career guidance’. De leerlingen van het derde en het vierde leerjaar van de Secondary School komen regelmatig bij elkaar om over alle mogelijke vakopleidingen geïnformeerd te worden. Judith Akello neemt deze leerlingen ook mee naar de vakscholen, zodat ze weten waarover ze spreken.

Werk voor onderwijs is nooit af, dat werd weer bewezen tijdens onze laatste reis in oktober en november 2026. Er zijn toen weer 55 nieuwe sponsorkinderen aan het programma toegevoegd, die verder nog niet in dit jaarverslag zijn meegenomen.

In november en december vonden we voor vrijwel al deze nieuwe sponsorkinderen een sponsor.

Onvoorstelbaar maar waar!

Hierboven een klas op de Kyomya Omega Junior School

Iedereen die zich in 2026 voor het onderwijs aan de kleinkinderen van de grannies heeft ingezet willen we hierbij heel, heel hartelijk bedanken.

Overige projecten:

  • Lycklama rest home:

In 2025 verbleven in totaal 450 Oegandese grannies elk drie dagen in het Lycklama rest home. Voorrang hebben de grannies die de meeste lichamelijke en/of psychische  problemen hebben. Ze worden met de bus opgehaald vanaf een afgesproken punt.

De komst van de nieuwe bus, dankzij een grote donatie van Stichting de Waterlander, zorgt ervoor dat ze in de toekomst ook  vervoerd kunnen worden. Behalve uitslapen, (een ongekende luxe), douchen (een geheel nieuwe ervaring voor ze), lekker eten en bijpraten brengen ze de tijd door met zingen, dansen en ervaringen uitwisselen. Ze wanen zich in het paradijs, zoals één van de grannies het verwoordde.

Onze zorg is wel dat er nog niet genoeg betalende gasten zijn om de grannies in de toekomst hier ook een gratis verblijf aan te kunnen bieden. Omdat wij tijdens ons projectbezoek steeds met een grote groep in het Lycklama rest home verblijven hebben ze het tot nu toe nog steeds weten te redden. Het is een wat wankele basis om grotendeels op ons bezoek te leunen wat de financiën betreft. Maar het heeft de aandacht van ons en van de staf van Pefo Uganda.

  • Bibliotheken in Jinja en Busia:

In het verslag van ons projectbezoek van afgelopen oktober/november hadden we al het nodige geschreven over de beide bibliotheken en het belang daarvan. Hieronder even een korte samenvatting uit de beide jaaroverzichten 2025.

  • Jinja: 34 scholen met in totaal 12.080 leerlingen hebben in 2025 gebruik gemaakt van de bibliotheek. De scholen bezoeken de bibliotheek volgens een bepaald schema verschillende keren per jaar. Andere activiteiten die plaatsvonden in de bibliotheek waren leessessies, boekclubactiviteiten, debatten, schrijfwedstrijden, rollenspelen en schaaktraining. De rollenspelen stonden dit jaar in het teken van kinderarbeid.

De aanschaf van een nieuwe bus, dankzij Stichting de Waterlander, was een enorm belangrijke gebeurtenis voor het hele project. Niet alleen kunnen nu de kinderen van de verder gelegen scholen ook weer naar de bibliotheek komen, ook de grannies kunnen  bij speciale gelegenheden gebruik maken van de bus.

Ook worden er boekenkisten gebracht naar 12 centra in het gebied waar Pefo werkt. De scholen en kinderen uit de omgeving kunnen daar boeken lenen. De boekenkisten rouleren elke twee weken.

De toewijding van leraren, de comité leden en de grootmoeders is enorm toegenomen in 2025. Wat de leraren betreft blijkt dit vooral uit hun inzet tijdens de bezoeken van de scholen aan de bibliotheek.

Uitdagingen zoals gebrek aan boeken en een gering budget voor benzine om de kinderen van verder weg gelegen scholen met de bus te halen en terug te brengen wordt grotendeels opgevangen door de nieuwe begroting van 2026.

Het gebrek aan ruimte blijft een probleem: oudere leerlingen kunnen zich niet goed concentreren wanneer ook de nodige kleine kinderen aan het spelen zijn. En de ruimte is vaak overvol.

  • Busia: Hier wordt gewerkt met 20 scholen. Op zes verder weg gelegen scholen is een leesprogramma gestart. Elke week wordt tijd vrijgemaakt voor de leerlingen om boeken te lezen. Deze scholen krijgen boekenkisten aangeleverd die ook hier om de twee weken rouleren. In het derde trimester van 2025 waren de leraren van de regeringsscholen in staking gegaan vanwege hun lage salaris. Gedurende deze periode konden de kinderen in de bibliotheek terecht voor extra lessen.

Uitdagingen waren het gebrek aan tafels en stoelen en vanwege het hoge aantal kinderen ook een gebrek aan boeken. Dat probleem werd opgelost door kleinere groepen te ontvangen. Maar in de begroting voor 2026 wordt hierin voorzien.

  • Sanitary pads:

Wat het maken van uitwasbaar maandverband betreft het volgende: in 2025 hebben er zeven trainingen plaatsgevonden, deels op het project, deels in de community. In totaal hebben 210 kinderen en grannies daaraan deelgenomen. Ook zijn er 70 setjes maandverband gemaakt en uitgereikt aan meisjes op scholen en bij grannies thuis.

  • Solar cooking:

Ook in 2025 hebben, net als in voorgaande jaren, weer 40 grannies een cookit gekregen plus een houtbesparend oventje voor regenachtige dagen. De cookits houden zich heel goed, de grannies zijn er heel zuinig op. We gaan hier ook in 2026 mee door.

  • Het zadenproject:

In 2025 werden er 10500 zaailingen verdeeld over grannies uit vier groepen. Helaas hebben door ziektes lang niet alle zaailingen het gered.  Dit gold ook voor de zaailingen die uitgezet waren in de groentekas. Dit betrof vooral tomatenplanten. Gelukkig konden nog wel de nodige kolen geoogst worden. En de tomatenplanten die nu in de kas stonden zagen er goed uit.

Tijdens ons verblijf in Oeganda bracht Holland Green Tech een bezoek aan het project. Zij begeleiden Pefo Uganda met het zadenproject. Samen met de staf van Pefo hebben ze een plan opgezet om een nieuwe start te maken. De eerste stap was om de leerlingen die de vakopleiding op het terrein van Pefo volgen aan het werk te zetten door ze onkruid te laten wieden. Hopelijk zijn de resultaten in 2026 beter.

  • Het sportproject:

Het sportproject bestaat uit een voetbalschool (PESTI) en uit een programma om sport op de aangesloten scholen te bevorderen (Blue Lupin project).

Pesti: Bij de voetbalschool zijn 80 kinderen aangesloten, verdeeld over 4 teams, onder 12, onder 14 en onder 17, plus een meisjesteam onder 16. Tijdens vakanties trainen ze 6 dagen in de week van 3 tot 6 uur, als de scholen weer begonnen zijn trainen ze zaterdag en zondag van 10 tot 1 uur. Daarnaast spelen ze vriendschappelijke wedstrijden en toernooien.

Het meisjesteam                                              Enthousiaste supporters

Blue Lupin: Dit jaar deden 320 kinderen van 18 scholen mee aan een voetbalcompetitie, uitmondend in de grote finale tijdens onze aanwezigheid op het project in oktober/november. Ook werd sport en spel gestimuleerd op 22 deelnemende scholen.

  • Medische kampen in Jinja en Busia:

Ook in 2025 werden er weer medische kampen georganiseerd. In Jinja werd een groot medisch kamp gehouden op het terrein van Pefo. Daarnaast werden er gedurende twee dagen nog kleinere medische kampen gehouden op verder weg gelegen plaatsen in het gebied waar PEFO Uganda werkt. In totaal konden 752 grannies geholpen worden. In Busia werd in maart 2025 een medisch kamp gehouden op het terrein van PEFO Busia. Dit werd bezocht door 223 grannies. Er werd getest op HIV, bloeddruk, malaria en suiker.  Tijdens alle medische kampen konden de grannies gratis medicijnen krijgen. Een groot probleem is wel dat vanwege het terugdraaien door Trump van geld aan USAID er een groot gebrek aan medicijnen tegen HIV Aids is ontstaan. Dit gaat helaas veel doden kosten in Afrika.

  • Verdere activiteiten vanuit Grannies2GranniesFriesland;
  • We hebben in 2025 drie keer vergaderd met elkaar. Dat lijkt weinig, maar tussendoor wordt heel veel geregeld via de mail en de app.
  • We hebben 9 lezingen gegeven bij diverse organisaties.
  • We stonden 26 keer op markten en braderieën, waarvan sommige meerdaags waren. Dit is inclusief de maandelijkse boekenmarkt van de Doopsgezinde kerk in Drachten, waarbij wij altijd aanwezig zijn.
  • We hebben vier keer iets mogen vertellen tijdens een kerkdienst. Meestal was dit om het doel van de collecte toe te lichten. Een paar keer ook omdat we door de betreffende kerk waren uitgekozen als project dat zij voor een bepaalde periode gaan steunen.

Het was weer een bijzonder succesvol jaar voor de grannies en hun kleinkinderen in Oeganda. Daar zijn we alle donateurs en sponsoren ontzettend dankbaar voor. Zonder hen was niets van alles wat hierboven genoemd werd tot stand gekomen. Wij zijn bezig met ons 15e jaar en wij hopen nog heel lang door te mogen blijven gaan. We hopen dan ook dat u ons in de komende periode zult blijven steunen.

                                                   Namens ons allemaal heel veel dank!

Tijnje, januari 2026

www.grannies2granniesfriesland.nl

NL37 SNSB 0945 5212 51 t.n.v. Stichting ter ondersteuning van Pefo Uganda