Verslag van ons bezoek aan PEFO Uganda, 29-12-2011

Op donderdag 29 december vertrokken we om half 8 ’s ochtends vanuit Kampala met een busje naar Jinja. Dit stadje ligt op ongeveer 80 kilometer van Kampala. Maar Kampala is berucht om zijn files, dus we vertrokken vroeg om deze files te vermijden. Dat lukte aardig en om kwart voor 10 kwamen we aan bij het kantoor van PEFO. Het kantoor ligt langs de hoofdweg van Kampala naar Jinja, vlak voor het stadje. Het kantoor bevindt zich in een deel van een loods. Voor onze begrippen is het een erg basic gebouw. Ook de inrichting is zeer sober. Het geld gaat beslist niet in het gebouw en de inrichting zitten, dat is een goed teken! Er liepen wel de nodige mensen rond. Justine Ojambo, de persoon waarmee we een afspraak hadden was nog niet aanwezig. We deden een kennismakingsronde met de aanwezige staf. Op de afgesproken tijd (we waren iets te vroeg) kwam Justine aangereden. Hij had Annette Bos van PEFO Nederland en haar vriend meegenomen. Zij hadden een paar jaar als vrijwilligers bij PEFO Uganda gewerkt en waren nu op vakantie in Uganda. En ze gingen deze dag met ons mee naar de Grannies.

We gingen meteen op weg naar het gebied waar PEFO werkt. Dat is een gebied rondom Jinja. We namen de weg richting de Bujagali Falls, die er sinds enkele weken niet meer waren. Dit omdat de stuwdam een eindje verderop nu klaar was en het water in de Nijl hierdoor een heel eind gestegen is. Hopelijk wordt de energievoorziening in Uganda hierdoor een stuk beter.

Een oma en haar kleinkinderen

Al snel kwamen we de eerste door PEFO gebouwde huisjes tegen. Ze staan niet bij elkaar in een soort dorpje, maar verspreid in de bush. Ze zijn meestal gebouwd op de grond van de familie. De familiegrond is heel belangrijk voor de mensen in Uganda, hun doden liggen er vaak begraven. We stopten bij een huisje, waar een oma woonde met 6 kleinkinderen (zie onderstaande foto, een paar kinderen waren buurkinderen). We mochten een kijkje nemen in het huisje. Het was nog niet helemaal af. Binnen waren de deuren nog niet geplaatst. Maar omdat er problemen waren op de plek waar deze oma eerst woonde, moest ze zo snel mogelijk verhuizen.

Ze had een stukje grond rondom haar huis, waar ze o.a. maïs en koffie verbouwde. Zo kon ze haar eigen voedsel verbouwen.Ook had ze papayabomen, we kregen een zak met papaya’s van haar mee. Uganda is een heel groen land, het regent er regelmatig, waardoor de oogsten over het algemeen goed zijn.

Hierna reden we door naar het “community centre”. Wij zouden het een dorpshuis noemen. Het community centre bestond uit een grote open ruimte met een overkapping en daarachter bevond zich een kleine dichte ruimte. Naast dit gebouw was een terrein met speelgelegenheid en een klein toiletgebouwtje. Er waren al de nodige oma’s aanwezig om ons te verwelkomen.

Hoewel we van te voren hadden afgesproken dat we slechts van 10 uur tot 1 uur tijd hadden, was er een programma voor ons samengesteld dat tot ruim halverwege de middag duurde. Op het terrein waren diverse oma’s al begonnen met het koken van een maaltijd. Zoiets neemt in Uganda de nodige uren in beslag. En vertrekken zonder gegeten te hebben is heel onbeleefd.

Drie vertegenwoordigsters van diverse groepen grannies hielden een toespraak voor ons. Zo sprak een granny namens een groep oma’s met hiv/aids. De toespraken werden heel zelfverzekerd gehouden.

Ontvangstcomité.

Justine was zichtbaar trots op deze vrouwen. “Je had deze vrouwen vroeger eens moeten zien, ze hebben nu zoveel meer zelfvertrouwen dan eerst”. De meeste vrouwen droegen ook prachtige kleren, de traditionele jurken met hoge schouders en een grote strik op de buik.

In de toespraken die voor ons door Justine vertaald werden, vertelden de vrouwen hoe hun leven veranderd was dankzij PEFO. We werden ook uitvoerig bedankt voor de steun die door de Nederlandse grannies gegeven wordt aan de grannies in Jinja. Ik vond het wel een beetje gênant af en toe, maar daar ontkom je nu eenmaal niet aan.

Eén van de vertegenwoordigsters van de grannies.

De toespraken werden veelvuldig onderbroken door gejoel en geklap. Er volgden diverse dansjes. Ook was er een groepje schoolkinderen aanwezig, dit ondanks het feit dat het vakantie was. Ze zongen en dansten ook voor ons. Het was geweldig. Het hoogtepunt was wel het toneelstukje dat opgevoerd werd. Dit ging over een uitvinding waar de grannies geld mee hopen te gaan verdienen. Het is de Afrikaanse versie van onze ouderwetse hooikist. Hier bestaat die uit een stoffen mand met een soort schuimrubber. Het eten wordt eerst op de normale manier aan de kook gebracht. Daarna laat men het garen in de mand.

Het was een zeer komisch stukje, met een vervelende dronken echtgenoot, die thuis kwam en warm eten wilde. Hij zag geen kookactiviteiten en werd heel boos. Maar tot zijn stomme verbazing kwam uit de rare manden heerlijk warm en gaar voedsel te voorschijn, waaraan hij tot grote hilariteit zijn mond verbrandde. De grannies verkopen deze manden in een winkeltje in Jinja.

Dansende grannies.

In december was er een schoonheidswedstrijd voor grannies gehouden. Deze activiteit wordt jaarlijks door PEFO georganiseerd in het kader van “care for the care givers”. Dit is een groot spektakel met veel aandacht van regeringswege en van de media. Men organiseert af en toe activiteiten om de grannies een leuke dag te bezorgen. Vandaag was eigenlijk ook zo’n activiteit. PEFO had voor voedsel en water gezorgd. De grannies betaalden slechts een kleinigheid voor deze maaltijd (200 shilling, omgerekend zo’n 8 cent). Aan het zingen, dansen en het toneelstukje beleefden de grannies net zoveel plezier als wij deden.

De granny die de schoonheidswedstrijd gewonnen had was ook aanwezig. Het was een prachtige vrouw. Wat ze nog niet wist, was dat ze uitgenodigd was om in Amerika deel te nemen aan de World Granny verkiezingen. Het was haar nog niet verteld omdat nog niet zeker was of PEFO de financiering voor haar reis rond zou krijgen.

Winnares Granny beautycontest

Halverwege het programma maakten we een uitstapje naar een schooltje dat tegenover het dorpshuis lag. Hoewel het vakantie was had Justine toch weten te regelen dat een leerkracht aanwezig was om een en ander te vertellen. De school is gehuisvest in een soort houten loods. De planken zijn kris kras aan elkaar getimmerd. Aan elke kant van het grasveld staat zo’n gebouw. Er zijn in totaal 9 lokalen. Elk lokaal moet zo’n 50 kinderen huisvesten. Er zijn in totaal ruim 400 kinderen op deze school. Er zijn niet genoeg zitplaatsen voor de kinderen. Het is bijna niet voor te stellen hoe een leerkracht met minieme middelen les moet geven aan een groep van 50 kinderen waarvan een gedeelte van de leerlingen ook nog plaats moet nemen op de grond, de rode aarde. De financiële middelen die de regering beschikbaar stelt zijn lang niet toereikend.

Links Justine Ojambo, daarnaast de leraar

PEFO ondersteunt de school daarom ook. De aanwezige leraar was nog jong, amper 18 jaar, maar toch erg enthousiast. Met trots liet hij zien hoe hij met een heus krijtje teksten op het bord schreef.

Annette had vroeger op deze school gewerkt als vrijwilligster. Ze deed daar een soort mentale weerbaarheidstraining. Iets dergelijks wil PEFO nu weer gaan opzetten met behulp van Terre des Hommes.

Na het bezoek aan de school bezochten we nog een granny en haar huisje. Ze kwam ons dansend tegemoet! Op het dak van dit huisje had men een kleine zonnecollector bevestigd. Deze kost ongeveer 100 euro. De huisjes worden geschonken aan de oma’s, maar voor de zonnecollectoren moeten ze een lening afsluiten. Deze zijn goed voor een aantal uren stroom voor 2 á 3 lampen, zodat de kleinkinderen ’s avonds hun huiswerk kunnen maken.

Deze granny heeft zelfs electriciteit.

Teruglopend naar het community centre vertelde Justine dat PEFO inmiddels al contact heeft met ongeveer 500 oma’s die dringend hulp nodig hebben. De 200 huisjes die gepland staan zijn dus bij lange na niet genoeg. Daarom is PEFO aan het nadenken op welke manier ze zelf geld kunnen gaan verdienen om zo in de toekomst de huisjes zelf te kunnen financieren, zodat ze niet altijd afhankelijk hoeven te blijven van donateurs. Hij bood aan het op papier te zetten, zodat hij zeker was dat de plannen goed overkwamen. Hij gaf toestemming ze te vermelden in mijn verslag over dit bezoek dat ik voor Worldgranny zou maken. Zie hiervoor de bijlage onderaan dit verslag.

De grannies kookten een heerlijk maal.
Dansende en zingende schoolkinderen.

Eenmaal terug in het community centre werd het programma weer hervat. De schoolkinderen dansten en zongen nogmaals voor ons.

En ook de oma’s gingen nog even flink los. Het was een feest deze dansende, levenslustige vrouwen te zien. En dan te bedenken dat ze toch allemaal zoveel ellende meegemaakt hebben. Ze hebben hun kinderen verloren en ze hebben de zware taak hun kleinkinderen groot te brengen.

Aan het eind van het programma overhandigden wij symbolisch 2 huisjes namens Grannies2Grannies Friesland. Hierop volgden weer de nodige toespraken, waarna we uitgebreid afscheid namen.

Justine en de grannies.
Symbolische overhandiging van huisjes.

Ik had nog zoveel willen vragen aan Justine over het project. Maar ik had helaas mijn stem verloren en kon geen woord uitbrengen. Heel jammer. Deze man is zo enthousiast en betrokken. Hij kent de oma’s persoonlijk en is heel trots op ze. Dat is zo mooi om te zien. Het was een onvergetelijke dag en we waren doodop van alle indrukken die we opgedaan hadden. Maar we zijn ook weer supergemotiveerd om door te gaan met Grannies2Grannies.

Bijlage Justine Ojambo

Van: justin ojambo (ojamboj@yahoo.com

Verzonden: maandag 23 januari 2012 14:26:01

Aan: ria bakkler (riatinybakker@hotmailcom)

Dear Ria,

Lots of greetings from PEFO. It is great to hear that you arrived back home safely and still full of memories of your visit. We at PEFO and the grannies will equally continue to have great memories of your visit. Your visit was a great motivation to us the staff of PEFO and the grannies as a whole. We look forward to a greater cooperation. Below I will give you a summary of our future plans per program we are running now. By the way we can also Skype if you have access to the this facility.

1. Housing project: Currently this project depends mainly on donation from our friends in Europe and WorldGranny. We build houses directly from the donation. We get donation and build a house for a granny in need of housing. However much as we will continue to request for donation for this housing project our future plan is for PEFO to acquire land and look for a donor who will help us to build a housing estate for rental houses and then we can acquire a mortgage and build houses for more grannies. We then use the income from the rent of houses to pay the mortgage. With PEFO houses for rent we can then build houses for grannies for many more years. This is our dream but first we have to look for a donor interested in this arrangement.

2. Education project: Currently all the grannies orphans we are supporting go to both private and government schools and the quality especially in government school is poor, the private schools also are deep in the rural areas with very poor structures like the one you visited and yet as PEFO we continue to pay school fees. So our future plan is to build our own primary and secondary schools where all the granny children will go for school and through this we will maintain the standard we want. For those who want to join university, we are promoting trees for education and pension such that after their secondary education they can sell the trees they are planting now to pay university fees.

3. Revolving fund: Currently PEFO is running a small micro finance programme where grannies and widows living positively with HIV/AIDS can borrow small loans to do small business after attaining training in business skills. We have tested and seen that able grannies and widow living positively with HIV/AIDS when trained can do business so our future plan is to have a fully pledged micro finance program for grannies and widows living positively with HIV/AIDS.

4. Health Support: Currently PEFO provides health support to grannies through organizing medical camps where health services are taken nearer to grannies and for complicated cases we refer them to main hospitals however the challenge is that there is no specialized medical service for older person to meet their unique medical needs. In future we plan to build a specialized health facility for older persons. And from this experience we shall urge government to provide these necessary specialized facility for older person in each of their main health facilities.

5. Farm school: Currently PEFO is running a farm school where grannies are taught farming skills and how to mitigate the effects of climate change that is rendering them food insure. During harvest grannies are forced to sell their crops at low prices in order to meet their basic needs and yet shortly after harvest the prices go up and they are forced to buy same crops at high prices. PEFO now plans to build a ware house to store the granny crops and wait for prices to go up before they can sell their crops. So PEFO plans to run a fund that will meet the immediate cash needs of grannies and keep for them their crops waiting high prices. After selling at high prices, PEFO will deduct the amount given to grannies and give them the balance. Through this arrangement grannies stand to benefit a lot from their efforts of training.

Briefly Ria these are our dreams please feel free to share them with anybody or organization interested in supporting African grandmothers as they daily struggle to single handily look after orphans under their care.

Once again thank you for the support, we keep in touch. Bye for now and kind regards to all the Omas and Opas.

Yours truly, Justine